Адеп Башаты » Ислам » Ыйман » Ыйман жана каапырдык

Ыйман жана каапырдык

«Бири-бирине эң алыс болгон нерселер эмне?» - деген суроо берилсе, каапырдык менен ыйман дешиңер мүмкүн, ырас, натыйжалары боюнча ушундай. Бирок жашоо ичинде башыңардан өткөргөндөрдү эске алсак, сезимдериңер, же жан-дүйнөңөр, акыл-эсиңер жана латифайи Раббанияңар* өңүтүнөн караганда, бири-бирине эң жакын болгон нерселер – каапырдык жана ыйман. Ортосунда жупжука парда бар.

Ошон үчүн парданын тигил тарабына тоголонуп, кулагандарды ушактап: «Кандайча паска түшүп калышты?» - дештин ордуна, «Алла бизди тайдырбасын!» - деп Аллага жүз буруп, жалбаруу керек. Дайыма: «Раббанаа лаа тузиг кулуубанаа баъда из хедейтанаа.» (Йа, Рабби! Хидаят (туура жол) берген соң жүрөгүбүздү тайдырба!) – деп айтуу зарыл.




Бүткүл боордошторубуз үчүн да ушул дубаны кылышыбыз керек. Анткени эч күтпөгөн кишилер туура жолдон тайып кетиши мүмкүн. Вахийди жазган катчылар бар, буту тайган. Себеби, мейли бузуунун оңой болушу, мейли шайтандын кылгандары адамга кооз болуп көрүнүшү, мейли ар дайым дыккаттуу боло албоо болсун, баары бир эч күтүлбөгөн жерден бутуңар тайып, кулап түшүшүңөр мүмкүн.

Андыктан, адам баласы өзүнө эч качан ишенбеши керек. Анын карманып, бутта турууга аракеттенип, өзүн абдан кичине көрүшү шарт. Ар бир түндө миң ирекет намаз окуп, башын жерден көтөрбөсө да кулчулук милдетин аткарбаганын сезе билип жүргөнү эп. Жылдын ар бир күнүн ибадат менен өткөргөн пенде: «Раббиме момунчалык ибадат кылдым.» - деп оюна көз ирмемге келсе, өзүн кандайдыр бир даражанын ээси деп ойлосо, анын бул учурлары жашоосунун эң караңгы тилими болуп саналат. Ал эми абайлаган пенде ээ болгон өзгөчөлүктөрүнө салынган тузак катары карап, Алланын ыраазылыгынан башка бүткүл талаптарга жабык болууга тийиш. «Мен бир кулмун. Кулдун эч бир байлыгы болбойт. Ал эмне тапса да ээсине таандык.» - деген аң-сезимде болуп, ибадат жана кызматы үчүн бир нерсе үмүт этпеши керек.«Кулчулук – кошумча сыйлыктын башталгычы эмес, бизге мурдатан эле берилген ырыскы-ниметтин натыйжасы. Ырасы, биз сыйлыгыбызды небак алганбыз, андыктан кызмат өтөөгө жана ибадат кылууга милдеттүүбүз.» Андай болсо, кеп кандайдыр бир даража-мансапка ээ болууда эмес, кеп бизге берилген даражанын акысын берүүдө, ырыскы-ниметке шүгүрчүлүк келтирүүдө.

Алла Элчиси (саллаллоху алейхи васаллам) эртели-кеч: «Аллохумма аъуузубика миналь куфри...» (Аллахым, мени каапырдыктан сакта!) – деп дуба кылчу. Муну Пайгамбарыбыздын таалим-тарбия максатында кылган бир дубасы катары баалашыбыз керек. Анткени пайгамбарлар күнөөсүз, ошондой эле (күнөөлөрдөн) корголгон: күнөөгө жабык жана ошол эле учурда Алла Таала аларды күнөөдөн сактайт. Алар башкаларды (тозоктон) куткаруу үчүн жөнөтүлгөн инсандар, өздөрүн куткаруу үчүн жиберилишкен эмес. Бир гана Алла Элчиси ошол терең кулчулук аң-сезими жана кичипейилдигинен улам өз напсисинен кабатырлана акыбетинин жаман болушунан коркуп, (бейиштен куула турганынан санаа тартат. Бирок биз тарбиябыздын талабы боюнча мындай түшүнүктөрдү таалим-тарбияга калтырып, бизге (бардык мусулмандардын) акыбетинен кабатырланышы керек экенин үйрөтүүдө деп түшүнүшүбүз шарт. Бирок Ал «Илла ан йатагаммаданийаллоху би рахматин минху», бир риваятта «ва фадлин» деп кошумчалап, өзүн ар дайым Алланын мээримине муктаж көрүүдө. Анын мээримине бекем карманбаса, Ал да бейишке жетпей калам деген ойдо. Ааламдарга мээрим болуп жиберилген Пайгамбарыбыз да дагы да алдыраак кадам шилтей алышы үчүн Алланын мээриминен үмүт кылууда. Андай болсо биз Ал айткан нерселерди жүз эсе айтып, каапырдыктан абдан корко Алла Таалага калканыышыбыз зарыл.

Каапырдыктын себептери абдан кыйтыр болгондугу себептүү, ибадаты аркылуу асманда учкан бир киши да каапырдыкка түшүп калышы ыктымал. Мындай киши дагы да көбүрөөк кабатырланып, бүткүл кадамында ар убак Алла Таалага баш калкалашы керек. Бул үчүн төмөнкүдөй дуба кылыш зарыл: «Йа Хайй йа Каййум би рахматика астагис аслих лии шаъни куллах ва лаа такилнии илаа нафсии тарфата айн.» Хайй жана Каййум – аяталь курсииде Алланын сөзүнөн кийин эскерилген эки мубарек ысым. Анын бардык нерсени жаратышы өңүтүнөн алганда эмес, биздин өңүтүбүздөн жашоого ээ болгондор жана Анын каййумияты* өмүр сүргөндөр өңүтүнөн алганда маанилүү болгон эки ысым. Ошон үчүн бул эки ысым кээ бирөөлөр тарабынан исми азам** катары айтылып, дубаларда «Ферд, Хайй, Каййум, Хакам, Адл, Куддуус» болуп, кезеги менен эскерилген. «Би рахматика астагиису» Сенин мээримиңе баш калкалап, Сага сыйынам дегенди билдирет. Башындагы «б» тамгасы мейли истигаса (жардам тиленүү), мейли истиана (жардам суроо), мейли мусахаба (жакындык жана сүйлөшүү) маанисинде болсун, бул «Мени мээримиңен алыстатпа, жардамыңан кур калтырба, мээримиң менен келечек жардамдан насипсиз калтырба. Сага баш калкалап, Сенин ырайымыңды тилеймин. Ошол эле учурда Сага жакын болууну каалайм.» «Аслих лии шаъни куллаху.» «Ар бир абалымды түзөт.» деген мааниге келет. Бул сөздө кичипейилдик, карапайымдык, мүңкүрөө жана буга ишенүү бар. Кийин «Ва лаа такилни илаа нафсии тарфата айн.» «Көз ачып жумгуча болсо да мени нафсим менен жалгыз калтырба.» - келүүдө. Кай бирөө буга «ва лаа акалла мин заалик.» «көз ачып жумуудан да аз мөөнөткө мени өзүм менен жалгыз калтырба.» - деген фразаны кошуп, кай бирөө «ва лаа илаа ахадин мин ибаадика.» «напсим менен жалгыз калтырбагандай эле башка бирөө менен да жалгыз калтырба.» Тактап айтканда, «Мага Сенден башка бирөө аркылуу кутулам деген сезимди бербе. Ушундай ширкке таштаба. Башкага ишенип, таянуу сезимин жан-дүйнөмө бербе. Бир гана Сага таянып, Сага ишенейин. Сенден тиленейин, Сенден жардам сурайын. Жалгыз сенин жакындыгыңды каалайын, анын ичине эч бир нерсе аралаштырбайын...» талабын айтышкан. Демек, адам баласы кээде түптүз эле баратып, таптакыр байкабастан буту мүдүрүлүп тайгаланышы мүмкүн. Жыгылам деп эч ойлобойт. Учурга чейин кулабас болуп көрүнгөн нечен нечен чынар теректер кулаган. Эң күчтүү кишилер да кулаган. Алла Таала бизди сактасын.»

 



 
Печаттоо
alert Маалымат
Бул тайпада турган колдонуучулар Меймандар, бул макалага жорум калтыра алышпайт.

Башкаруу панели

Хадистер

Биздин достор

Аба-ырайы


Кыргызстандагы аба ырайы

Сурамжылоо


    10-18
    19-30
    31-40
    41-50
    51-60
    61-75


Сайт дизайны