Адеп Башаты » Үй-бүлө » Ислам дининде аялзатынын укугу

Ислам дининде аялзатынын укугу

Аялзаты диний милдет-укук жаатында эркектер менен бирдей укуктарга ээ. Ырас, аял менен эркектин ортосунда бир катар физиологиялык жана психологиялык айырмачылыктар бар. Алла таала эркек менен аялзатын башка-башка өзгөчөлүктөр менен жаратып, алардын коомдогу орундарын өздөрүнө жараша белгилеген. Укук-милдеттер ушул өзгөчөлүктөргө жараша негизделген. Ошону менен бирге эле Алла таала эркек менен аялзатына бири-бириникине окшобогон жөндөмдүүлүктөрдү да ыроологон. Жараткан Алла эркекке күч-кубат, кыйынчылыктарга карата чыдамкайлуулук, оор басырыктуулук, эрктүүлүк сыяктуу, ал эми аялзатына сезимталдык, мээримдүүлүк, ыйбаалуулук, назиктик, сабырдуулук өңдүү өзгөчө асыл сыпаттарды ыроологон. Аялзаты физиологиялык жана психологиялык жактан назик жана алсыз болгону менен сезимталдык жана мээримдүүлүк жактан эркектерге салыштырмалуу алда канча алдыда болушат.




Демек, эркек аялга караганда физиологиялык жактан күчтүү болуп, кыйынчылыктарга чыдамкай, оор басырыктуу болот. Ар бир ишти жакшылап ойлонуп туруп, анан ишке киришет. Мына ошондуктан Исламда үй-бүлөнү эркектердин башкарганы оң деп айтылат (Ниса сүрөсү, 4:34). Ал эми аял болсо жумшак, назик, сезимтал келип, эркектин коргоосуна муктаж болот. Кээ бир сапаттары боюнча эркек аялзатынан жогору тургандай эле, аялзатын да эркектен жогору койгон өзгөчөлүктөрү бар. Мисалы, бала кароодогу аялдын мээримдүүлүгү менен сабырдуулугун эркектен табуу кыйын. Мына ошондуктан Ислам дини үй-бүлө маселесинде аялзаты менен эркекке алардын физиологиялык, психологиялык, моралдык жана руханий жөндөмдүүлүктөрүнө жараша жоопкерчилик-милдеттерин бөлүштүргөн. Ислам аял-эркекке өзүнүн колунан келе турган иштерди гана жүктөгөн.

Ислам дининде аял укуктарына өзгөчө маани берилген. Ислам аялзатына эч бир дин, эч кандай идеология ыйгарбаган көптөгөн материалдык, моралдык жана башка укуктарды ыйгарган. Буга төмөнкү далилдерди мисал келтирсек болот: Алла таала Куранда мындай деп айтат: «Күйөөлөрүнүн алдында аялдардын милдеттери болгондой эле, укуктары да бар" (Бакара сүрөсү, 228). Ислам акы-укуктун баарын эркекке ыйгарып, ал эми милдеттин жана кызмат кылуунун баарын аялга жүктөп койгон дин эмес. Эркектердин аялдарынан талап кылчу кандай укуктары бар болсо, аялдардын да күйөөлөрүнөн талап кыла турган ошондой эле укуктары бар. Мухаммад (саллаллооху алайхи ва саллам) Пайгамбарыбыз эркектерди аялдардын укуктарына көңүл буруп, маани берүүгө жана аларга урмат-сый көрсөтүп, алардын адамдык укуктарын тебелеп-тепсебөөгө чакырат: "Аялдардын акыларын жебегиле, укуктарын тебелеп-тепсөөдөн Алладан корккула. Анткени, силер аларды Алладан аманат катары алдыңар" (Ажлуний, Исмаил бин Мухаммад, Кашфу аль-хафа, I, 36.). "Силердин эң жакшыңар - үй-бүлөсүнө (жубайына жана балдарына) эң жакшы мамиле кылганыңар..." (Мунавий, Мухаммад Абдуррауф, Файду аль-кадир шарху жамии ас-сагир, III, 494). "Ыймандуулук жагынан момундардын эң күчтүүсү жана эң жакшысы бул - аялдарына эң жакшы мамиле кылганы болуп саналат" (Абу Давуд, Суннат - 15). Пайгамбарыбыз (саллаллооху алайхи ва саллам) бул маселе тууралуу акыркы ажылыгы учурунда коштошуу кутбасында: "Эй, инсандар! Аялдарыңардын акы-укугун тепсөөдөн оолак болгула, Алладан корккула! Силердин аялыңардан талап кылуучу укугуңар бар. Алардын да силерден талап кыла турган укуктары бар" (Ибн Касир, ас-Сирату ан-Набавийя, IV, 402) – деп VII кылымда эле, ошол жердеги жүз жыйырма төрт миң чамалуу мусулман ажыларды аялдардын укуктарына карата аяр мамиле жасоого чакырган.

Муавия бин Хайда аттуу сахаба мындай дейт: "Мен Мухаммад пайгамбарга: "О, Алланын элчиси! Жубайларыбыздын бизден талап кылчу укуктары эмнелер?"- деп суроо узатканымда ал: "Өзүң жеп-ичкенден ал да жеп-ичсин, кийингениң сыяктуу аны да кийиндир (өзүң сапаттуу кийинсең, ага да сапаттуу кийим алып бер), жаакка чаппа, урба, аны жамандаба ... " деп жооп берди. (Ибн Маажа, Никах, 3) Алар менен ынтымакта жашап, жылуу мамиледе болуу - бул Жараткан Алланын буйругу. Алла Таала Куранда эркектерге төмөнкүчө буйрук берет: "Аларды жактырбасаңар да, жылуу мамиледе болуп, ынтымактуу жашагыла! Балким, Алла Таала силер жактырбаган нерседе көптөгөн жакшылыктарды ыроолоп (сактап) койгондур." (Ниса, сүрөсү, 19) Ардактуу Пайгамбарыбыз куттуу хадистеринде: "Аялдар тууралуу бири-бириңерге жакшылык үчүн (гана) кеңеш бергиле" (Бухарий, Никах, 8). "Мусулман эркек мусулман аялга ачууланып, таарынбасын. Балким, ага анын бир мүнөзү жакпай калса, башка бир мүнөзү жагып калышы мүмкүн" (Муслим, Радаа - 18; 61) деп аялдарга карата оң көз карашта да болуп, жылуу мамиле жасоого чакырат. Андыктан Ислам дини аялдарга бир катар укуктарды ыйгарып, алардын укуктарын тебелеп-тепсебөөгө, аларга урмат-сый көрсөтүп, дайыма жакшы мамиледе болуп, ынтымакта жашоого үндөйт.

Печаттоо
alert Маалымат
Бул тайпада турган колдонуучулар Меймандар, бул макалага жорум калтыра алышпайт.

Башкаруу панели

Хадистер

Биздин достор

Аба-ырайы


Кыргызстандагы аба ырайы

Сурамжылоо


    10-18
    19-30
    31-40
    41-50
    51-60
    61-75


Сайт дизайны